Lider Regionu 2010
w kategorii sport i turystyka
według dziennika Echo Dnia

Bodzechów

Rozmiar tekstu:A-A+
Drukuj:

Informacje praktyczne

  • Informacje szczegółowe
  • Noclegi w okolicy
  • Opinie turystów
  • Informacje szczegółoweZwińRozwiń
  • Lokalizacja
    • Powiat:
      ostrowiecki
    • Gmina:
      Bodzechów
    • Adres:
      Bodzechów
    • Szerokość geograficzna:
      50.9105556
    • Długość geograficzna:
      21.4408333
    • Region turystyczny:
      Ostrowiec Świętokrzyski i okolice
  • Dane kontaktowe
    • Telefon:
      +48 41 265 38 38
    • Noclegi w okolicyZwińRozwiń
    Leśne Kąty
    Leśne Kąty
    Pokój od: 70 PLN

    Ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy Leśne Kąty usytuowany jest w malowniczej okolicy, 5 km od Ostrowca Świętokrzyskiego.

    • Sudół
    • +48 41 263 03 77
    • Opinie turystówZwińRozwiń
    PRE show
    PRE include

    Komentarze (~)


    POST include
    POST show

    Opis

    Miejscowość od roku 1860 jest siedzibą gminy. W końcu XIX w. właściciele Bodzechowa doprowadzili z Ostrowca kolejkę wąskotorową. W roku 1904 powołano Spółkę Gospodarczo-Rolną, a na fali strajków i żądań robotniczych w Bodzechowie powstały: Straż Ochotnicza Ogniowa (1905), szkoła dla dzieci robotników (1905) oraz ochronka dla dzieci i biblioteka dla robotników. Produkcję w Fabryce Żelaza, która przeżywała problemy finansowe, wstrzymano przed 1913 r. W pierwszym roku wojny do Bodzechowa ze względów strategicznych doprowadzono kolej szerokotorową. W międzywojniu właściciele bodzechowskich zakładów ograniczali produkcję narzędzi i części z żelaza na rzecz wyrobów papierniczych, a inicjatywa wybudowania Fabryki Portland-Cementu nie wyszła poza fazę wmurowania (8 VII 1939 r.) kamienia węgielnego. Egzystowały natomiast młyny. Po wojnie majątek ziemski został rozparcelowany (z części utworzono PGR), a fabrykę, mimo starań właściciela Edwarda Jankowskiego, znacjonalizowano. W sąsiedztwie uruchomiono pracującą na potrzeby ostrowieckiej huty modelarnię. Wytwarzająca opakowania oraz pochłaniacze do odkurzaczy Fabryka Papieru w Bodzechowie funkcjonowała do 1983 r.

    Miejsca, które warto zobaczyć
    :

    Fabryka żelaza – początki przemysłu w Bodzechowie związane są z osobą spadkobiercy Jacka Małachowskiego, Gustawa hr. Małachowskiego, który tutejsze dobra wraz z dworem przejął w roku 1821, ale dopiero w 1830 r. uregulował sprawy spadkowe i rozpoczął inwestycje. Według zamysłu właściciela dóbr bodzechowskich, nad Kamienną miał powstać ciąg fabryk żelaza z wielkim piecem w Denkowie oraz fryszerkami Muzeum Witolda Gombrowicza – pierwsze na świecie muzeum pisarza. Wewnątrz meble rodziny Kotkowskich i biurko dyrektora Jana Gombrowicza oraz dokumenty i pamiątki rodzinne, które przekazała kustosz Muzeum Literatury w Warszawie, Jolanta Pol, na co dzień także przewodnicząca Fundacji im. Witolda Gombrowicza Witulin,

     

    która zorganizowała i prowadzi muzeum. Za zgodą właściciela można również wejść na teren dawnej huty (od bramy na wprost). Po prawej wystawa „Ja Gombrowicz”, po lewej budynek biura, niegdyś odlewnia. Za nim stajnia, a wcześniej elektrownia i młyn, które były napędzane przez wody nieistniejącej już odnogi kanału roboczego. Dalej przystosowany do wysokich temperatur oklamrowany komin wielkiego pieca z bocianim gniazdem na szczycie. Piece najprawdopodobniej wysadzili w powietrze wycofujący się Rosjanie. Za mostkiem, który przerzucony został przez zachowany fragment głównego kanału roboczego nr 1, napędzającego urządzenia wielkich pieców, i walcowni, skręcamy pod kątem prostym w lewo. W prawo na skos dawny budynek warsztatu, dziś szwalnia. Na wprost znajdowała się niegdyś główna część bodzechowskich zakładów żelaznych: bliżej kanału roboczego nr 1 walcownia oraz za równoległym do niego kanałem roboczym nr 2 pudligarnia. Jeszcze dalej na północ znajdował się kanał roboczy nr 3 oraz piętrzący wody Kamiennej jaz.
    Dwór
    – bodzechowski dwór zbudowany został w XVIII w. Był drewniany, konstrukcji zrębowej, obmurowany i podpiwniczony. Całość parterowa z piętrowymi ryzalitami nad frontem z 1. poł. XIX w. W spiżarni sklepienie kolebkowe z lunetami. W czasach Jacka hr. Małachowskiego dwór słynął z bogactwa i dziwnie podostawianych skrzydeł, których ściany pomalowano na czerwono. W 1787 r. gościł tu król Stanisław August Poniatowski, który powracając z Julianem Ursynem Niemcewiczem z Ukrainy, przeprawił się przez Wisłę, dotarł do Bodzechowa, gdzie zwiedził park oraz uczestniczył w balu. W roku 1794 dwór, jak zapisał grocholicki proboszcz, został ograbiony z „milionowego bogactwa”. Zabrano wszystkie ozdoby oraz zawartość spichlerza, piwnic i stodół. Uprowadzono także kilkadziesiąt koni i wszystkie powozy. Podczas insurekcji styczniowej, po bitwie bodzechowskiej w 1863 r. we dworze przesłuchiwano wziętego do niewoli, rannego płk Zygmunta Chmieleńskiego, rozstrzelanego później w Radomiu;
    Kościół – Aniela Kotkowska z zięciem Janem Gombrowiczem zapisała na rzecz kościoła półtorej morgi pod warunkiem wybudowania w ciągu pięciu lat świątyni w centrum Bodzechowa. Ojciec pisarza zakupił drewno z kościoła we Wsoli, a projekt wykonał bezinteresownie inż. Zakładów Ostrowieckich, Tadeusz Rekwirowicz. Budowę ukończono w listopadzie 1937 r.

    Przez miejscowość przebiega Świętokrzyski Szlak Literacki
    Dobra bodzechowskie nabył na licytacji w roku 1848 (kontrakt potwierdzono rok później) długoletni dzierżawca (od 1827 r.) dóbr małachowskich, Ignacy Kotkowski, który zrzekł się w 1854 r. całości majątku na rzecz synów Marcelego, Franciszka, Józefa oraz Seweryna. Do końca XIX w. dobra bodzechowskie zarządzane były przez rodzinną „spółdzielnię” Kotkowskich. W jego skład wchodziły rozległe dobra ziemskie, lasy oraz wybudowana przez Ignacego Kotkowskiego Fabryka Żelaza. Losy rodzin Kotkowskich i Gombrowiczów, jak wiadomo, powiązał ślub Jana Onufrego Gombrowicza z Antoniną Marceliną Kotkowską. Uważany za obrotnego w biznesach, ojciec pisarza kierował nawet fabryką żelaza. W 1905 r. dyrektor Gombrowicz, dzięki zdolnościom mediacyjnym, przekonał strajkujących robotników, że podwyżki płac w aktualnej sytuacji spółki są nierealne. Jednocześnie pozwolił sobie na płomienną mowę, w której skrytykował wszelkie formy ucisku (w tym carat). W efekcie wojsko otoczyło zakład i przeprowadzono rewizje, które nie ominęły bodzechowskiego dworu.
    Dla Kotkowskich był to policzek. Uznali Jana Gombrowicza niegodnym prowadzenia ich fabryki, przypinając mu opinię socjalisty, wywrotowca, likwidatora rodzinnej spółki oraz „grabarza Bodzechowa”. W familijnej kronice Kotkowskich znajduje się wierszyk:

    W czasie rewolucyjnej akcji
    Dyrektor należał do Frakcji.
    Teraz, gdy rewolucji położono tamę,
    To starych emerytów wyrzuca za bramę.
    Odpowiedział nań w satyrycznym tonie młodziutki Jan Gombrowicz:
    Wziąłem Tosię, wziąłem mamę
    I wyjechałem za bramę.
    I rzekłem trzasnąwszy z bicza:
    Niewarciście Gombrowicza!


    Kiedy dyrektorem zakładów żelaznych był Jan Onufry Gombrowicz, ojciec pisarza, rodzina mieszkała w bodzechowskim dworze. W 1910 r. majątek został wyprzedany, a w posiadanie poszczególnych części weszli Stanisław Kotkowski, Edward Jankowski oraz okoliczni włościanie.

    Warto wiedzieć
    Bodzechów cały szalony

    W bodzechowskim dworze Witold Gombrowicz „wdychał szaleństwo”. Głównie za sprawą „niezdrowej krwi” Kotkowskich, którzy żeniąc się między sobą, doprowadzili do kilku genetycznych zaburzeń. Brat matki pisarza, Bolesław Kotkowski, podczas studiów zapadł na chorobę umysłową, która objawiała się głośnym śpiewaniem, bełkotaniem do siebie samego w ciągu dnia oraz nocnymi rozhoworami, przeistaczającymi się w przeraźliwe pienia, wrzaski i krzyki, wypełniające biały dwór i jego ogromne, ciemne komnaty. Przerażony Bolesław nierzadko uciekał w kalesonach do parku. Ze względu na dzieci, które panicznie bały się szalonego wuja, babka Aniela Kotkowska przeniosła się na pewien czas do Dołów. Kazimierz Kotkowski (zm. w 1936 r.), brat Anieli, również odbierał „złe wpływy”, które przeskakiwał lub przeczekiwał. Dlatego przejście nawet niewielkiego odcinka drogi zajmowało mu czasem kilka godzin. Nie dość na tym! Zwykł głośno deklamować Pana Tadeusza. Również Bronisława Kotkowska, bratowa Anieli, miewała spotkania z duchami. Lista drobniejszych dziwactw z udziałem Kotkowskich jest znacznie dłuższa.
    „Złej krwi” obawiał się również pisarz, wszak rodzice matki: Ignacy Leon i Aniela byli stryjecznym rodzeństwem. „Szalony” okres bodzechowski przypomina o sobie atmosferą opowiadania Zbrodnia z premedytacją: „(…) powikłane szkielety drzew osaczały dom z zewnątrz. – A to mi dom! Dom morderców, dom potworny, gdzie grasuje zimny, zamaskowany mord z premedytacją, dom dusicieli”. Źródeł grozy, która wypełnia powieść Opętani również należy doszukiwać się w przerażającym młodego Witolda bodzechowskim dworze: „Ręcznik ruszał się niezmordowanie, chociaż niedostrzegalnie. Drżał, kurczył się i pracował – pracował bez przerwy” – podobnie jak upodobań do scen kulinarnych, u których genezy tkwią niezliczone śniadania, podobiadki, obiadki podwieczorki, kolacje i podkurki, do których u Kotkowskich nierzadko zasiadało po kilkadziesiąt (!) osób. Elementy gwary bodzechowskiej, chociażby do dziś używane wyrazy „dziecka” czy „paliec”, pojawiają się w Ferdydurke i Ślubie, natomiast topografia – w Pornografii: „dom biały, piętrowy z facjatami w ujęciu świerków, tuj, ścieżek i klombów”.
    Zbigniew Tyczyński

     Informacje praktyczne
    Muzeum Witolda Gombrowicza
     ul. Fabryczna 1
    27-420 Bodzechów
    Fundacja im. Witolda Gombrowicza „Witulin”,
    tel.: +48 501 095 513 (prezes – Włodzimierz Szczałuba).

    Punkt Informacji Turystycznej w Ostrowcu Świętokrzyskim
    ul. Siennieńska 54
    tel.: +48 41 247 65 80
    informacja@ostrowiec.travel
    www.ostrowiec.travel

    Informacji udziela również Regionalne Centrum Informacji Turystycznej w Kielcach
    ul. Sienkiewicza 29
    25-007 Kielce
    tel. 41 348 00 60
    e-mail: informacja@swietokrzyskie.travel

    Lokalizacja

    Hidden text line that is needed to fix map width
    • 21.4408333
    • 50.9105556
    • Bodzechów
    • Bodzechów