Złoty Medal
Międzynarodowych Targów
Poznańskich dla Świętokrzyskiego
Szlaku Archeo-Geologicznego

Wiślica

Informacje praktyczne

  • Informacje szczegółoweZwińRozwiń
    • Powiat:
      buski
    • Gmina:
      Wiślica
    • Adres:
      Wiślica
    • Szerokość geograficzna:
      50.3466667
    • Długość geograficzna:
      20.6736111
    • Region turystyczny:
      Busko-Zdrój i okolice
    • Wskazówki dojazdu:
      Wiślica to miejscowość położona w południowej części województwa świętokrzyskiego, na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 771 (Wiślica – Strożyska) i 776 Kraków – Busko-Zdrój). Od Buska-Zdroju Wiślica oddalona jest o ok. 17 km, od Kielc o ok.. 65 km, od Pińczowa o ok. 30 km. Najbardziej optymalna droga z Kielc do Wiślicy prowadzi przez Busko-Zdrój (patrz dojazd do Buska-Zdroju). Z Buska-Zdroju do Wiślicy prowadzi droga nr 776. Do centrum miejscowości należy skręcić w lewo w drogę nr 771, która prowadzi na Plac Solny w pobliże bazyliki. Przez Busko-Zdrój do Wiślicy dojechać można również z innych głównych miejscowości położonych na terenie województwa świętokrzyskiego. Z Buska-Zdroju do Wiślicy dotrzeć można również korzystając z autobusów PKS (rozkład jazdy na stronie internetowej przewoźnika www.pks-busko.com.pl ) i prywatnych busów rozkład jazdy na stronie internetowej przewoźnika www.mat-bus.pl odjeżdżających z miejskiego dworca PKS przy ul. Waryńskiego 29. PKS Busko-Zdrój obsługuje również kursy bezpośrednie z dworca PKS w Kielcach do Wiślicy.
    • Telefon:
      +48 41 379 21 64
    • Noclegi w okolicyZwińRozwiń
    Dom nad łąkami
    Dom nad łąkami
    Pokój od: 20 PLN

    Dom nad łąkami” to gospodarstwo agroturystyczne Aliny i Henryka Szostaków. Znajduje się ono na skraju łąk w południowo-wschodniej części Wiślicy.

    • Wiślica, ul. Podgrodzie 2
    • +48 41 379 21 53

    Opis

    Wiślica panorama

    Leżąca na gipsowych wzniesieniach nad Nidą, na południu województwa miejscowość należała niegdyś do najważniejszych ośrodków miejskich w Małopolsce, a dzisiaj stanowi jeden olbrzymi zabytek.

    Głośno było o niej zwłaszcza w latach 60. i 70., kiedy to dokonano na jej terenie rewelacyjnych odkryć archeologicznych, pozwalających postawić do dziś dyskutowaną tezę o przyjęciu chrztu przez ziemię wiślicką ok. 880 r., czyli na prawie sto lat przed dokonaniem tego przez Mieszka I w 966 r. Zgodnie bowiem z tzw. Legendą panońską, w której opiewana jest działalność świętych Cyryla i Metodego na terenie Państwa Wiślan, „pogański książę silny wielce siedzący na Wiśle” został przymusem ochrzczony przez władcę wielkomorawskiego. Za pierwsze baptysterium niektórzy uważają odkrytą w Wiślicy gipsową misę o średnicy ok. 4,5 m. Większość naukowców interpretuje ją jednak obecnie najczęściej jako zwykłą nieckę do przygotowania zaprawy budowlanej.

    Wiślica

    Najstarsze ślady osadnictwa odkryto na tzw. Wyspie Grodziskowej, na której w czasach Bolesława Chrobrego wzniesiono niewielki gród. Być może w tym samym czasie na tzw. Wyspie Miejskiej, zwanej też Regią, powstało centrum administracyjne, w którym pierwszoplanową rolę odgrywała rotunda z konchami. Rozwój osady zachwiała w 1135 r. napaść wojsk węgierskich pod wodzą księcia Borysa. Na Wyspie Grodziskowej powstał potem kolejny, większy gród, który został opuszczony prawdopodobnie z powodu najazdu wojsk mongolskich w 1241 r. Terenu tego już nigdy nie objęło żadne osadnictwo. Sama Wiślica nabierała jednak coraz większego znaczenia. W czasach rozbicia dzielnicowego władał nią książę Henryk Sandomierski, który ufundował pierwszą kolegiatę. Prawdopodobnie został w niej również pochowany. Przypomina o tym zachowana w podziemiach obecnego kościoła gipsowa posadzka krypty grobowej, zwana płytą wiślicką lub płytą orantów (a więc osób modlących się), zaliczana do najwspanialszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. Powstała prawdopodobnie w latach 1166–77 i ma wymiary 4,1 na 2,5 m. Dzieli się na dwa kwadratowe pola, w których znajdują się trzyosobowe, modlące się grupy. Całość otoczona jest bordiurą z symbolicznymi motywami zwierzęcymi i roślinnymi, przedstawiającymi między innymi lwy, Drzewo Życia, bazyliszka, centaurzycę, liście palmowe. We fragmentach zachował się łaciński napis, w tłumaczeniu informujący: „Ci chcą być podeptani, aby mogli wznieść się do gwiazd i…”. Fundatorem płyty był zapewne brat Henryka Sandomierskiego – książę Kazimierz Sprawiedliwy, który z Wiślicy uczynił stolicę dzielnicy sandomierskiej. On też wzniósł na Regii monumentalny kompleks rezydencjonalny z otoczonymi wałem dwoma palatiami, mającymi kaplice w kształcie rotund. Na jego dworze powstał też, powielany potem w księstwach piastowskich, romans rycerski o Wisławie z Wiślicy, Walterze i Helgundzie.

    Wiślica

    W okresie walk o zjednoczenie kraju, w latach 1291 i 1292–1304, w Wiślicy panowali Czesi. Popierający ich biskup krakowski Jan Muskata zburzył w mieście dwa kościoły i wzniósł obronną wieżę. Mimo to oparcie w Wiślicy znalazł Władysław Łokietek. Z tego czasu pochodzą pozostałości drugiej kolegiaty (romańskiej bazyliki z dwoma wieżami od zachodu), zachowane również w podziemiach obecnego kościoła, czyli trzeciej kolegiaty. Fundatorem tej świątyni, która w 2004 r. z nadania Ojca Świętego Jana Pawła II uzyskała honorowy tytuł bazyliki mniejszej, był Kazimierz Wielki. Okazała, dwunawowa świątynia pw. Najświętszej Marii Panny należy do serii kościołów wznoszonych przez króla w pokucie za zabicie księdza Baryczki. W skromnym ołtarzu głównym dominuje pochodząca z ok. 1300 r. romańska rzeźba Madonny, tzw. Łokietkowej. Zgodnie z tradycją miała ona pomóc władcy w zjednoczeniu kraju. W prezbiterium, gdzie zwracają uwagę gotyckie sakramentarium i wnęka na oleje, a także późnorenesansowe epitafia kanoników wiślickich, zachowały się też fragmenty rzadkich w naszym kraju fresków rusko-bizantyjskich, wykonanych w latach 1397–1400 z fundacji Władysława Jagiełły. We wspaniałym sklepieniu, podtrzymywanym w nawie przez trzy filary, znajdują się herby ziem polskich, tworzące ideowy program heraldyczny.

    Nad wejściem bocznym, od strony południowej, w 1464 r. z inicjatywy Jana Długosza umieszczono piękną tablicę upamiętniającą fundację świątyni. Płaskorzeźba przedstawia Kazimierza Wielkiego z modelem kolegiaty w dłoni, klęczącego przed Madonną z Dzieciątkiem. Króla poleca z tyłu biskup krakowski Bodzanta. Poniżej tej sceny umieszczono minuskułowy napis. Tablica znajduje się nad dekoracyjnym, gotyckim portalem, w którym zachowały się XV-wieczne drzwi okute w skośną kratę z antabą ozdobioną rozetą. Po przeciwnej stronie nawy niewielkie zamurowane gotyckie okienko ma być tym, z którego w 1347 r. ogłoszono tzw. Statuty wiślickie – pierwszą kodyfikację polskich praw, przeprowadzoną z inicjatywy Kazimierza Wielkiego.

     

    Od strony zachodniej i południowej w pobliżu kościoła znajdują się dwa obiekty fundowane przez znanego kronikarza Jana Długosza: wzniesiony w 1460 r. dom dla 12 kanoników i 12 wikariuszy, zwany obecnie Domem Długosza oraz zbudowana w latach 1460–70 czterokondygnacyjna dzwonnica. W ceglanym, piętrowym Domu Długosza, mieszczącym obecnie plebanię i ekspozycję przygotowaną przez parafię, mieści się także Oddział Muzeum Narodowego. Zajmuje pomieszczenie, w którym zachowały się XV-wieczne, gotyckie polichromie, przedstawiające m.in. Chrystusa w studni mistycznej, adorującego go najprawdopodobniej samego Jana Długosza oraz zapewne św. Dorotę. Tutaj, podobnie jak i w wejściowej sieni, zwraca uwagę oryginalny, belkowany, modrzewiowy strop. Zgodnie z tradycją w sali na piętrze, od strony kościoła, Jan Długosz, jako nauczyciel i wychowawca, kształcił synów króla Kazimierza Jagiellończyka: Władysława (późniejszego króla czesko-węgierskiego), Kazimierza (późniejszego świętego), Jana Olbrachta, Aleksandra, Zygmunta (trzej ostatni zostali polskimi królami) i Fryderyka (przyszłego arcybiskupa gnieźnieńskiego i kardynała).

    Wiślica

    Od strony wschodniej kolegiaty znajduje się oszklony pawilon, w którym eksponowane są inne cenne zabytki Wiślicy: wspomniana wyżej tzw. misa chrzcielna i jednonawowy, posiadający absydę, romański kościół pw. św. Mikołaja, wzniesiony prawdopodobnie pod koniec X lub w XI w. Zawiera on wątki muru wykonane w technice opus spicatum. Od południa przylega do niego XI-wieczna kaplica grobowa.

    Kierując się w stronę Wyspy Grodziskowej przechodzi się przez pl. Solny, następnie w pobliżu oznakowanego miejsca, gdzie znajdował się kościół pw. św. Marcina (drewniany do połowy XVI w., potem murowany, ale rozebrany po 1820 r., kryjący pozostałości budowli romańskiej z XII w.) i dochodzi do Psiej Górki. Tutaj w 1389 r. rycerz Gniewosz z Dalewic miał odszczekać pomówienie o niewierność, jaką zarzucił Jadwidze Andegaweńskiej, żonie króla Władysława Jagiełły. Na widocznej stąd wyspie znajduje się oryginalna wychodnia skalna gipsu w nietypowej formie kopuły, chroniona jako pomnik przyrody. Widoczne kryształy gipsu mają formę symetryczną tzw. „jaskółczych ogonów”. W pobliżu rzeki Nidy oznaczono miejsce, gdzie w połowie XV w. wzniesiono szpital dla ubogich z kościołem pw. Św. Ducha, zgodnie z ówczesnymi zasadami położony poza murami miejskimi. Po 1820 r. obiekt ten rozebrano.

    Przy Rynku, na rogu z ul. Jasną, zachowała się piętrowa kamienica zwana Różańcową, pochodząca z przełomu XVII i XVIII w. i należąca pierwotnie do Bractwa Różańcowego, jednego z wielu, jakie działały w mieście. W tym czasie Wiślica, zniszczona przez wojska siedmiogrodzkie podczas potopu szwedzkiego, chyliła się już ku upadkowi. Do końca XVIII w. pozostała jednak jeszcze centrum powiatu i siedzibą starostwa niegrodowego. Po 1766 r. rozebrano mury miejskie z bramami Krakowską, Buską i Zamkową oraz resztki zamku kazimierzowskiego. Z kolei po powstaniu styczniowym Wiślica utraciła prawa miejskie, a podczas I wojny światowej dotknęły ją kolejne plagi. Obecnie jest siedzibą gminy.
    /Cezary Jastrzębski/

    Informacje praktyczne:
    Centrum Informacji Turystycznej w Busku-Zdroju
    al. Mickiewicza 22
    Busko-Zdrój
    Tel +48 41 370 10 22
    e-mail: informacja@busko.travel
    www.busko.travel

    Informacji udziela również Regionalne Centrum Informacji Turystycznej w Kielcach
    ul. Sienkiewicza 29
    25-007 Kielce
    tel. 41 348 00 60
    e-mail: informacja@swietokrzyskie.travel

    Lokalizacja

    Hidden text line that is needed to fix map width
    • 20.6736111
    • 50.3466667
    • Wiślica
    • Wiślica