Audioprzewodnik

Audioprzewodnik

Powrót do listy nagrań

Dzwonnica w Krzcięcicach

Transkrypcja

Dzwonnica przy kościele świętego Prokopa w Krzcięcicach.

Na wzniesieniu w centrum Krzcięcic znajduje się zespół kościelny otoczony kamiennym murem. Tworzą go murowany kościół świętego Prokopa i osobna, drewniana dzwonnica. To właśnie dzwonnica jest obiektem Świętokrzyskiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Stoi przy murze, po południowo-wschodniej stronie kościoła. Powstała w osiemnastym wieku, ale zawieszony w niej zabytkowy dzwon jest znacznie starszy. Pochodzi z pierwszej połowy szesnastego stulecia. Warto rozróżnić te dwie daty: wiek drewnianej budowli i wiek przechowywanego w niej dzwonu.

Dzwonnica ma plan kwadratu i dwie kondygnacje. Jej dolna część jest szersza u podstawy, a ściany nieznacznie pochylają się do środka. Nadaje to budowli kształt zwężający się ku górze. Całość przykrywa dach namiotowy. Jego cztery pochyłe powierzchnie zbiegają się w jednym wierzchołku, podobnie jak ściany piramidy. Pokrycie wykonano z gontu, czyli niewielkich drewnianych deseczek układanych na zakładkę.

Budowlę podtrzymuje drewniany szkielet złożony ze słupów i łączących je belek. Takie rozwiązanie nazywamy konstrukcją słupowo-ramową. Zewnętrzne ściany osłaniają deski, a u podstawy znajduje się kamienna podmurówka. W latach tysiąc dziewięćset trzydzieści – tysiąc dziewięćset trzydzieści jeden dzwonnicę odrestaurowano wraz z kościołem i jego otoczeniem.

Historia tutejszej parafii jest znacznie dłuższa. Pierwsza potwierdzająca jej istnienie wzmianka pochodzi z tysiąc trzysta dwudziestego szóstego roku. Dawny kościół był drewniany. Po pożarze zastąpiła go murowana świątynia, wzniesiona w szesnastym wieku z fundacji Jerzego Niemsty.

Kościół zachował późnogotycką architekturę. Z zewnątrz jego ściany wzmacniają przypory, czyli wystające z muru podpory. Szczyty budynku mają schodkowy zarys.

We wnętrzu szczególną uwagę zwracają sklepienia. Ich powierzchnie przecinają kamienne żebra, tworzące nad nawą i prezbiterium układy przypominające gwiazdy i sieć. To charakterystyczna cecha późnogotyckiej architektury.

Zachował się tutaj również renesansowy nagrobek fundatora, Jerzego Niemsty, z tysiąc pięćset czterdziestego drugiego roku. Większość wyposażenia jest znacznie późniejsza. W latach tysiąc dziewięćset dwanaście – tysiąc dziewięćset czternaście Aleksander Łabędzki wykonał wyposażenie neogotyckie, nawiązujące do form średniowiecznego gotyku. W ołtarzach bocznych umieszczono starsze obrazy, pochodzące z drugiej połowy osiemnastego wieku.

Świątynia była także świadkiem przemian religijnych. W okresie reformacji służyła kalwinistom, a w siedemnastym wieku powróciła do katolików. Drewniana dzwonnica, starszy od niej dzwon i murowany kościół zachowują więc pamiątki różnych etapów historii Krzcięcic.