Najlepsze Centrum Informacji
Turystycznej w Polsce w 2011 r.
według Polskiej Organizacji
Turystycznej w kategorii ****

Sandomierz

Informacje praktyczne

  • Informacje szczegółoweZwińRozwiń
    • Powiat:
      sandomierski
    • Gmina:
      Sandomierz
    • Adres:
      Sandomierz
    • Kod pocztowy:
      27-600
    • Szerokość geograficzna:
      50.6822405
    • Długość geograficzna:
      21.7501781
    • Region turystyczny:
      Sandomierz i okolice
    • Wskazówki dojazdu:
      Sandomierz to miejscowość położona we wschodniej części województwa świętokrzyskiego. Jest to istotny ośrodek turystyczny i komunikacyjny w regionie – krzyżują się tu drogi krajowe nr 77 (Lipnik – Przemyśl) i 79 (Warszawa – Bytom) oraz droga wojewódzka nr 777 (Sandomierz – Annopol). Od Kielc Sandomierz oddalony jest o 94 km, od Opatowa 30 km, od Ostrowca Świętokrzyskiego 48 km, od Połańca o 47 km. Z Kielc do Sandomierza należy wyjechać drogą krajową na 74 (kierunek Opatów, wyjazd ulicą Świętokrzyską), a w Opatowie skręcić w prawo w drogę nr 77. Również na Opatów powinny kierować się osoby jadące do Sandomierza z Ostrowca Świętokrzyskiego (droga krajowa nr 9). Z Połańca do Sandomierza prowadzi droga krajowa nr 79. Z Buska-Zdroju należy wyjechać na drogę krajową nr 73 (kierunek Tarnów), a w Pacanowie skręcić w lewo w drogę nr 79. Z Kielc do Sandomierza dotrzeć można również za pomocą komunikacji publicznej. Z dworca przy ul. Czarnowskiej 12 odjeżdżają autobusy PKS (rozkład jazdy na stronie internetowej przewoźnika www.pks.kielce.pl ); z dworca BUS przy ul. Mielczarskiego 121 odjeżdżają do Sandomierza prywatni przewoźnicy (rozkład jazdy na stronie internetowej przewoźnika www.muszkieter.pl i bezpośrednio na dworcu). Autobusem PKS do Sandomierza dojechać można również z dworców w Ostrowcu Świętokrzyskim (ul. Żabia 40, rozkład jazdy na stronie internetowej przewoźnika www.pksostrowiec.pl) i Opatowie (ul. 1-go Maja 3, rozkład jazdy na stronie internetowej przewoźnika www.pksostrowiec.pl). W Sandomierzu przy ul. Lwowskiej znajduje się również dworzec PKP, na którym zatrzymują się pociągi z Warszawy (przez Skarżysko-Kamienną, Starachowice i Ostrowiec Świętokrzyski) i Przemyśla – rozkład jazdy znajduje się na stronie internetowej przewoźnika.
    • Noclegi w okolicyZwińRozwiń
    Sarmata ***
    Sarmata ***
    Pokój od: 200 PLN

    Hotel Sarmata oferuje wyjątkowy klimat oparty o XIX-wieczny zabytkowy zespół dworski. We wnętrzach winiarni i stylizowanej restauracji z pewnością można odnaleźć ducha sarmatyzmu. Obiekt wyróżniony przez miesięcznik Forbes.

    • Sandomierz, ul. Zawichojska 2
    • +48 15 833 47 00
    • Opinie turystówZwińRozwiń

    Komentarze (~)


    Opis

    Rynek w Sandomierzu

    Miasto powiatowe położone na siedmiu wzgórzach nad Wisłą na styku dwóch krain geograficznych: Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej i Kotliny Sandomierskiej, w odległości 85 km od Kielc i 15 km od Tarnobrzegu.
    Wzmianki o Sandomierzu jako mieście sięgają XII w. w zapisach Kroniki Galla Anonima. Niegdyś siedziba książąt (Henryka Sandomierskiego, Bolesława Kędzierzawego, Leszka Białego, Bolesława Wstydliwego) i rezydencja królów (Kazimierza Sprawiedliwego). Jego początki sięgają X w. Rozwijał się jako ważna osada na szlaku handlowym do Krakowa i na wschód Europy. Był wielokrotnie niszczony przez najazdy tatarskie, potop szwedzki i wojska Rakoczego. Po rozbiorach Polski znalazł się w monarchii austriackiej, a po 1825 r. w Królestwie Polskim jako miasto nadgraniczne.
    W okresie dwudziestolecia międzywojennego był stolica Centralnego Okręgu Przemysłowego. Podczas II wojny ważny ośrodek ruchu partyzanckiego, przede wszystkim „Jędrusiów”. Dzisiaj to ważny ośrodek ruchu turystycznego.

    Miejsca, które warto zobaczyć

     Rynek w Sandomierzu

    Rynek średniowieczny z XIV-wiecznym ratuszem miejskim pośrodku i otaczającymi go 30 zabytkowymi kamienicami. Centralne miejsce zajmuje ratusz z połowy XIV w. Jego renesansowa attyka pochodzi z wieku XVI i zaliczana jest do najpiękniejszych w Polsce (autorstwa prawdopodobnie J. M. Padovano). Ratuszowy zegar pochodzi z połowy XVIII w. Na parterze ratusza mieści się Muzeum Okręgowe, na piętrze Sala Ślubów i sale Rady Miasta. Do największych pereł rynku należą: późnogotycka kamienica pod numerem 4; kamienica pod numerem 5 zwana „Konwiktem Boboli” z XVI w.; Kamienica Oleśnickich pod numerem 10 (w 1570 r. miał w niej miejsce zjazd innowierców, kiedy podpisana została tzw. „zgoda sandomierska”; poprzez jej oficynę można dostać się do podziemnej trasy turystycznej, na którą składa się 470 m połączeń między dawnymi piwnicami kupieckimi pod ośmioma kamienicami, teraz udostępnionymi do zwiedzania); pod numerem 12 znajduje się klasyczna kamienica z połowy XIX w. tzw. „odwach”; pod numerem 14 – kamienica zwana Domem Mikołaja Gomółki, sławnego kompozytora króla Zygmunta Starego; pod numerem 27 – kamienica zwana „Ciżemką” z XVII w.  Z podziemiami pod rynkiem wiążą się stare legendy, częściowo znajdujące pokrycie w faktach historycznych. Najbardziej znane jest podanie o Halinie Krępiance wojewodziance, która po śmierci ojca Piotra z Krępy, by ratować poddany już Sandomierz przed zniszczeniem wprowadziła hordy tatarskie do lochów i sama z nimi zginęła.


    Brama Opatowska – wzniesiona została w połowie XIV w., zwieńczona attyką w XVI w. Schody prowadzące na jej szczyt wykonane zostały w 1958 r. Po jej obu stronach znajdują się fragmenty dawnych murów obronnych. Jej wieża to doskonały punkt widokowy; można stąd podziwiać sandomierskie panoramy.


    Kościół Św. Ducha – usytuowany jest tuż przy Bramie Opatowskiej i połączony z klasztorem (i przyległym szpitalem). Lokował go w 1312 r. kasztelan krakowski Żegota. Świątynia ta była kilkakrotnie niszczona i odbudowywana. Jest to kościół jednonawowy z wydłużonym prezbiterium. Od północy przylega kaplica klasztorna. Architektura ściany ołtarzowej wykonana został w 1770 r. przez Macieja Rejchana.

    Kościół św. Jakuba

    Kościół św. Jakuba – to jeden z najstarszych i najcenniejszych w Sandomierzu i w Polsce zabytków architektury; wzniesiony został w latach 1226–50 na potrzeby zakonu dominikanów. Fundatorem był biskup krakowski Iwo Odrowąż. Osobliwością świątyni, poza wspaniałym wnętrzem i wystrojem, jest XIII-wieczna gablota z kośćmi zakonników-męczenników, wydobytymi z grobów wirydarza, a noszącymi ślady strzał tatarskich. Na dzwonnicy kościoła zachowały się najstarsze w Polsce dzwony kościelne z 1314 i 1389 r. Jest on trójnawową bazyliką. Od południa do jego prezbiterium przylega skrzydło dawnego klasztoru.

    Kolegiata NMP – zbudowana została w 2. poł. XIV w. na miejscu kościoła wzmiankowanego już w 1148 r. Przy kościele tym Kazimierz Sprawiedliwy ustanowił w 1119 r. kapitułę kolegiacką. Obecny kościół wzniesiony został z fundacji Kazimierza Wielkiego w latach 1360–82. Kolegiata była wielokrotnie niszczona i odbudowywana. W 1960 r. została podniesiona do godności bazyliki mniejszej. Jest budowlą trójnawową, halową. Zwraca uwagę szczególnie bogate wyposażenie jej wnętrz. W latach 1186–1207 funkcję prepozyta kościoła pełnił Wincenty Kadłubek. W tym czasie napisał Kronikę Polski (Chronica Polonorum). Założył również szkołę kolegiacką, w której był wykładowcą. Za prezbiterium kolegiaty, pod nr 5, często wynajmował mieszkanie Jarosław Iwaszkiewicz. Tu powstały m.in. Lato w Nohant, Młyn nad Utratą, Róża, a pisarz wielokrotnie powracał do Sandomierza w swoich licznych utworach – nawet marzył, by tu zamieszkać. Po śmierci literata przez kilka lat w „jego” pomieszczeniach znajdowało się Muzeum Literatury im. Jarosława Iwaszkiewicza.


    Collegium Gostomianum – jest jedną z najstarszych szkół średnich w Polsce. Ufundowane zostało w 1602 r. przez Hieronima Gostomskiego. Tu pobierali nauki bohaterowie Popiołów S. Żeromskiego (Rafał Wolbromski i Krzysztof Cedro), jego nauczyciele byli pierwowzorami bohaterów dramatu tego autora Uciekła mi przepióreczka. Do liceum tego uczęszczał Wiesław Myśliwski w latach 1946–51, co niejednokrotnie znajduje oddźwięk w życiorysach bohaterów jego powieści (np. w Nagim sadzie i Widnokręgu).


    Dom Długosza – to dawna mansjonaria wzniesiona w 1476 r. z fundacji Jana Długosza. Obecnie Muzeum Diecezjalne, gromadzące cenne dzieła sztuki kościelnej (m.in. obraz Łukasza Cranacha Matka Boża z Dzieciątkiem i św. Katarzyną z 1518 r., rzeźby z XII w.).

    Zamek Sandomierz

    Zamek – pierwszą wzmiankę o zamku spotykamy w kronice Janka z Czarnkowa, jako o budowli wzniesionej przez Kazimierza Wielkiego. Zamek był wielokrotnie niszczony, odbudowywany i przebudowywany. Powstał w 1349 r. w miejscu dawnej warowni, istniejącej od X w. Od wieku XVI pełnił rolę królewskiej rezydencji. Zniszczony podczas „potopu” w 1656 r.; ocalało tylko jedno skrzydło, które Jan III Sobieski przekształci w korpus główny. W 1817 r. przeznaczono go na więzienie, które istniało do 1959 r. W ocalałym i wyremontowanych skrzydle mieści się Muzeum Okręgowe.

    Ucho igielne (furta dominikańska) – znajduje się w pobliżu rynku między kamienicami; wykonane w murach obronnych jako przejście dla zakonników klasztoru dominikańskiego. Obecna jego forma pochodzi z XVIII w.

    Wąwóz
    Atrakcje przyrodnicze – w najbliższej okolicy miasta znajdują się przeurocze wąwozy powstałe z lessowej glebie. Do najwspanialszych należą wąwozy Królowej Jadwigi i „Piszczele”. W Sandomierzu zwiedzanie zabytków przeszłości można również połączyć z odpoczynkiem nad Wisłą, przejażdżką statkami wodnymi, wędkowaniem

    Przez Sandomierz przebiega Świętokrzyski Szlak Literacki
    Sandomierz legend ma wiele – wszak jego losy były bardzo złożone, a to sprzyja opowieściom. Tropi je Józef Myjak (autor m.in. zbioru Podania i legendy z Sandomierskiego) i Andrzej J. Sarwa (autor m.in. Opowieści o Halinie córce Piotra z Krępy). Na sandomierskim rynku rozgrywa się fabuła Romansu prowincjonalnego i Jutro znów wojna Kornela Filipowicza, który upodobał sobie Sandomierszczyznę również dla… pasji wędkarskich.
    W jednej z kamienic Rynku – własności panien Róży i Eweliny Ponckich – dzieją się fragmenty powieści Widnokrąg W. Myśliwskiego. Tu młodzi chłopcy „poznają” życie z kobietą.
    Wielkim pisarzem uczuciowo związanym z Sandomierzem był Jarosław Iwaszkiewicz. Na ostatnim swoim spotkaniu autorskim w tym mieście, latem 1979 r. powiedział: „Moje związki z tym grodem o tysiącletniej historii sięgają z górą półwiecza. Pierwszy raz wynająłem tu mieszkanie w 1936 roku. Potem przez długie lata starałem się co roku przyjeżdżać do Sandomierza i przywiązałem się do tego miasta bardzo. Wybrałem je sobie, gdy mało jeszcze o nim mówiono, co pochlebia mojej dumie. Cały szereg utworów tu napisałem w mieszkaniu na Katedralnej, m.in. w całości Lato w Nohant. O Sandomierzu pierwszy raz pisałem w 1922 roku”.
    Oprócz wspomnianych już związków literackich – z Sandomierszczyzną związali swoją twórczość: Wincenty Burek (Droga przez wieś, Nawałnica), Bolesław Garboś (Nie uchybiając męstwu, Sandomierz na skarpie, Sandomierz z wiślanej mgły), Julian Kawalec (Ziemi przypisani, Tańczący Jastrząb, Przepłyniesz rzeką), Roman Koseła (Sandomierka. Legendy ziemi sandomierskiej), Ferdynand Kuraś (Spod chłopskiej strzechy, Przez ciernie żywota), Stanisław Młodożeniec (W dolinie małej wody, Wiersze wybrane), Stanisław Piętak (Młodość Jasia Kunefała, Łuna, W Brzezinach).
    Stanisław Rogala

    Sandomierz z lotu ptaka

    Warto wiedzieć
    Domy Długosza

    Wszystkie domy fundowane przez Jana Długosza są identyczne, niezależnie od tego w jakim miejscu zostały wzniesione. Mają sień przestrzałową, a po obu jej stronach pomieszczenia. Podział ich jest również stały: po prawej stronie znajdują się izby reprezentacyjne, a po lewej gospodarcze i mieszkalne. Sam mistrz Jan Długosz proponował jak mają wyglądać portale czy kanelury (dekoracja kolumn i pilastrów za pomocą pionowych wklęsłych rowków).
    Oprac. uczniowie Gimnazjum nr 1 im. Jana Długosza w Sandomierzu

    Informacje praktyczne
    Centrum Informacji Turystycznej w Sandomierzu

    ul. Rynek 20
    27-600 Sandomierz
    tel.: +48 15 644 61 05
    e-mail: informacja@sandomierz.travel
    www.sandomierz.travel

    Lokalizacja

    Hidden text line that is needed to fix map width
    • 21.7501781
    • 50.6822405
    • Sandomierz
    • Sandomierz