Miłośnicy geologii, botaniki oraz architektury sakralnej podczas wycieczki pieszej z Chotla Czerwonego do dwóch rezerwatów: Przęślin i Góry Wschodnie z pewnością będą usatysfakcjonowani.
Z położonego na gipsowym wzgórzu gotyckiego kościoła rozciąga się rozległa panorama Ponidzia. Natomiast dwa pobliskie rezerwaty, prócz ciekawostek geologicznych, skrywają szereg niezwykle cennych gatunków roślin i zwierząt.
Fot. Zawilec wielkokwiatowy
Dojazd i początek trasy:
Początek i koniec wycieczki zlokalizowany jest na parkingu przy kościele w Chotlu Czerwonym.
Oznakowanie:
Brak oznakowania
Nawierzchnia trasy:
- drogi polne
Utrudnienia na trasie:
- brak
Atrakcje na trasie:
Kościół pw. św. Bartłomieja w Chotlu Czerwonym – malowniczo położony na gipsowym wzniesieniu, kościół fundacji Jana Długosza, został wzniesiony w latach 1440 – 1450. Architektonicznie, świątynia składa się z kwadratowej nawy i przylegających do niej krucht – od strony południowej gotyckiej, zaś od strony zachodniej neogotyckiej. Do niewielkiego prezbiterium od strony zachodniej została dobudowana zakrystia. We wnętrzu zachowało się wiele elementów wystroju pierwotnej świątyni. Jednym z nich jest tablica erekcyjna z 1450 r. ulokowana nad portalem prowadzącym do nawy. Na tablicy zostały przedstawione postacie Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. św. Stefana i Hieronima. W nawie oraz w prezbiterium zobaczyć można sklepienia sieciowe ze zwornikami, na których widoczne są herby: w prezbiterium – Orzeł Polski, w nawie – Wieniawa oraz Dębno. Niezwykle cennym elementem gotyckiego wyposażenia świątyni jest znajdujący się na północnej ścianie nawy, gotycki krucyfiks pochodzący z 1400 r. We wczesnobarokowym ołtarzu głównym podziwiać możemy kolejny gotycki krucyfiks oraz rzeźby Matki Boskiej Bolesnej (z 1. poł. XV w.) oraz barokową rzeźbę św. Jana. Na zewnętrznej ścianie kościoła znajduje się zegar słoneczny. Kościelne wzgórze otacza niewysoki kamienny mur.
Wzniesienie, na którym został ulokowany kościół zbudowane jest z gipsów wielkokrystalicznych nazywanych także jaskółczymi ogonami. Tutaj również znajduje się wejście do groty o długości 20 m nazywanej „kuchnią proboszcza”. Wejście zostało zasłonięte kratą i nie ma możliwości dostania się do wnętrza.
Rezerwat „Przęślin” – położony na niewielkim wzgórzu w odległości około 300 metrów od kościoła pw. św. Bartłomieja w Chotlu Czerwonym, rezerwat florystyczny został utworzony w 1960 r. Na jego południowym zboczu i u podnóża gipsowych ścianek zachowały się kserotermiczne murawy o charakterze stepowym oraz duże i pięknie wykształcone kryształy gipsu, zwane „szklicą”. Na terenie rezerwatu występuje wiele chronionych gatunków roślin, m.in.: len włochaty, miłek wiosenny, zawilec wielkokwiatowy, wężymord stepowy, ostnica włosowata, len złocisty, dziewięćsił bezłodygowy. Na szczególną uwagę zasługuje bardzo rzadko występująca roślina – gęsiówka uszkowata, spotykana jedynie na Ponidziu oraz niezwykle rzadki, znany z trzech stanowisk na świecie chrząszcz z rodziny ryjkowcowatych – Ziołomirek stepowy (dwa pozostałe stanowiska znajdują się w części zachodniej Ukrainy). Na terenie rezerwatu żyją również ciepłolubne gatunki owadów, m.in.: cykady.
Fot. Miłek wiosenny
Rezerwat „Góry Wschodnie” - rezerwat stepowy położony w odległości około 1 km na południowy wschód od kościoła w Chotlu Czerwonym. Powstał w 1959 r. i obejmuje fragment wzniesienia zbudowanego z wielokrystalicznych gipsów, które w przeszłości były eksploatowane. Obszar ten został objęty ochroną rezerwatową ze względu na występujące tu unikatowe gatunki roślin, w tym gatunki umieszczone na Polskiej czerwonej liście paprotników i roślin kwiatowych (sesleria błotna i chaber pannoński) oraz występujące tu gatunki ciepłolubnych muraw o charakterze stepowym. W rezerwacie zobaczymy miłka wiosennego, ostrożenia pannońskiego, mikołajka polnego, dziewięćsiła bezłodygowego, kostrzewę walezyjską, traganka duńskiego, omana wąskolistnego, ostrołódkę kosmatą, ostnicę włosowatą oraz ożotę zwyczajną.
Fot. Groszek panoński
Źródło: Podróże ku Naturze - przewodnik wydany nakładem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego