Niezwykle malownicza choć dość trudna propozycja wycieczki rowerowej poprowadzona przez najbardziej pagórkowatą część Ponidzia. Podróżując nią rowerzyści mają okazję zobaczyć pałac w Chrobrzu, grodzisko i kościół w Stradowie oraz przejechać niezwykłym wąwozem lessowym w okolicy Mozgawy.
Niemalże cała wycieczka poprowadzona została przez obszar Kozubowskiego Parku Krajobrazowego. Wycieczka jest doskonała również na rower szosowy tylko trzeba pamiętać, by z Młodzaw Małych wrócić do Chrobrza omijając wąwóz w okolicy Mozgawy (1 km drogi gruntowej).
Pałac Wielopolskich w Chrobrzu
Dojazd i początek trasy
Początek i koniec wycieczki znajduje się w pobliżu pałacu w Chrobrzu. Tuż przed szlabanem na drodze prowadzącej do pałacu jest sporo miejsca na pozostawienie samochodu. Ponadto do Chrobrza można dotrzeć komunikacją busową.
Oznakowanie:
Na przeważającej części wycieczki zielony szlak rowerowy Madonny Ponidzia, zaleca się jednak korzystanie z aplikacji bądź pobranie śladu GPX
Nawierzchnia trasy:
- droga asfaltowa – 48,5 km (98%)
- droga gruntowa polna – 1 km (2%)
Utrudnienia na trasie:
Wymagające kondycyjnie podjazdy.
Stradów - grodzisko fot. Piotr Michalec
Atrakcje na trasie
Pałac Wielopolskich w Chrobrzu – późnoklasycystyczny pałac został wybudowany w 1859 r. dla margrabiego Aleksandra Wielopolskiego. Obiekt powstał na planach wybitnego architekta – Henryka Marconiego, w miejscu wcześniej istniejącego dworu Tarnowskich i Myszkowskich. Pałac posiada charakterystyczną fasadę główną. Jej centrum stanowi wsparty na czterech kolumnach portyk z tarasem ze środkowym ryzalitem z kolumnami zwieńczonymi attyką z posągami, ozdobioną herbami ordynatów Wielopolskich (Stary Koń) oraz Myszkowskich (Jastrzębiec). We wnętrzach pałacu znajdują się dawne sale: balowa, myśliwska, jadalna oraz kaplica i obszerna biblioteka. W sali balowej nakręcona została scena balu w Odolanach do filmu "Przedwiośnie" w reżyserii Filipa Bajona. Otoczenie pałacu stanowi park w stylu angielskim, z wieloma pomnikowymi drzewami, m.in.: platanem klonolistnym, miłorzębem japońskim, czy lipami. Zachowała się też zabytkowa kaplica, wzorowana na pawilonach przy zamku w Książu Wielkim wg. projektu Marconiego.
Kościół pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej i Jana Kantego w Chrobrzu – wzniesiony w XVI w. staraniem Stanisława Tarnowskiego – kasztelana zawichojskiego. Ulokowana na niewielkim wzniesieniu, otoczona murem, świątynia składa się z nawy, prezbiterium oraz dwóch kaplic: XVII - wiecznej kaplicy św. Jana Kantego oraz XIX-wiecznej kaplicy Matki Bożej Różańcowej. Ta pozornie skromna budowla, kryje w swoim wnętrzu jedne z najcenniejszych zabytków sztuki renesansowej w Polsce, m.in.: dwa nagrobki autorstwa Jana Michałowicza z Urzędowa, którego dzieła zobaczymy m.in. na Wawelu. W nawie głównej kościoła znajduje się nagrobek fundatora kościoła oraz tablica epitafijna.
Figura św. Floriana z 1764 r. w Chrobrzu – ta XVIII– wieczna figura, pierwotnie była usytuowana na placu przed schodami prowadzącymi do kościoła. Obecnie znajduje się na niewielkim skwerku przed kościołem, na terenie gdzie wcześniej znajdowała się dawna katechezówka. Święty Florian przedstawiony jest w charakterystycznym stroju rzymskim – zbroi rycerskiej, hełmie na głowie i płaszczu zarzuconym na ramiona. W lewej ręce trzyma zwiniętą chorągiew, w prawej konew, z której wylewa wodę na płonącą budowlę.
Figura Maryi 1918 r. w Starej Rudawie – figura wykonana jest z wapienia. Znajduje się w pewnej odległości od drogi gminnej z Chrobrza (ul. Słoneczna) do Rudawy Starej, po lewej jej stronie, na miedzy pomiędzy polami w pobliżu skarpy nad doliną rzeki Nidy. Posadowiona jest na postumencie, na którym umieszczono napis: „O MARYJO NIEPOKALANIE POCZĘTA MÓDL SIĘ ZA NAMI, 1918 r.”
Kapliczka w Rudawie
Figura św. Mikołaja 1807 r. w Nieprowicach – kamienna figura stoi tuż przy drodze powiatowej w Nieprowicach. Na szczycie 3 metrowej wysokości pomnika znajduje się figura świętego, poniżej oparta na czterech kolumnach kapliczka, na której przedstawiono scenę ukrzyżowania. Całość oparta jest na wysokiej kolumnie i postumencie. Parę lat temu z inicjatywy Stowarzyszenia Mieszkańców „Nieprowice Razem” kapliczka została gruntownie odrestaurowana.
Kościół pw. Św. Wojciecha w Pełczyskach – pierwsza wzmianka o kościele w Pełczyskach pochodzi z 1224 r. Obecna świątynia fundacji ówczesnego dziedzica Pełczysk Jana Pawła Pepłowskiego i jego zony Zofii z Rejów powstała w 1731 r. To murowana, barokowa budowla o trójprzęsłowej nawie oraz niższym, zakończonym półkolistą absydą prezbiterium. Najcenniejszym elementem wyposażenia kościoła jest umieszczony w ołtarzu głównym słynący łaskami obraz Matki Bożej Pełczyńskiej z ok. 1700 r. Madonna ma kołpak wielkoksiążęcy na głowie, a w ręku trzyma trzy złote róże. W rokokowych ołtarzach bocznych umieszczono wizerunki św. Katarzyny oraz św. Wojciecha - patrona parafii. W środku znajdują się liczne epitafia z XIX w. Obok kościoła znajduje się wieża z XIX w.
Kapliczka w Pełczyskach
Kościół w Stradowie – wzniesiony w 1657 r. przez Władysława Myszkowskiego – wojewodę krakowskiego i rozbudowany pod koniec XIX w. W latach 80. XX w. świątynia przeszła kapitalny remont i została konsekrowana w 1985 r. przez biskupa Stanisława Szymeckiego. Obecnie jest to orientowana, jednonawowa świątynia modrzewiowa o prostokątnej nawie i takim prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Do nawy od zachodu i południa przylegają dwie kruchty, do prezbiterium od północy zakrystia. Wyposażenie kościoła jest głównie barokowe pochodzące z początku XVIII w. We wnętrzu znajduje się słynący łaskami obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, tzw. Stradowskiej, pochodzący z XVII stulecia, w srebrnej sukience z 1879 r. Obok obrazu widnieje tablica, na której zapisano część cudownych uzdrowień. W kościele zachowała się kamienna chrzcielnica z XVII w. oraz zabytkowe obrazy Chrystusa i Św. Marii Magdaleny z XVII–XVIII w. W części północno-zachodniej placu stoi drewniana dzwonnica. W pobliżu kościoła znajduje się figura Najświętszej Maryi Panny, ufundowana przez mieszkańców Stradowa w 1915 r.
Kościół w Stradowie
Grodzisko w Stradowie – to największe, wczesnośredniowieczne założenie obronne o łącznej powierzchni 25 ha. Stanowi ono przykład wielkich grodów wiślańskich, charakterystycznych dla dawnego regionu małopolskiego typu budownictwa grodowego. W jego skład wchodzi grodzisko główne, tzw. Zamczysko oraz trzy mniejsze podgrodzia Mieścisko, Waliki i Barzyńskie. Gród właściwy, położony w północno – zachodniej części założenia, zajmował powierzchnię ok. 1,5 ha, miał kształt zbliżony do pięciokąta. Był otoczony wałem o długości około 500 m, a od północy, południa i wschodu również fosą. Kształt głównego grodziska przypomina nieco tarczę lub podkowę z widocznymi dwoma narożnikami, które mogły być bastionami obronnymi. Istnienie grodziska jest wiązane z państwem Wiślan, a według archeologów grodzisko w Stradowie mogło zamieszkiwać nawet do kilku tysięcy osób. W wyniku pożaru, który miał miejsce w XI w. gród został zniszczony i nie został odbudowany, a jego rolę przejęła Wiślica. Obecnie na obszarze dawnego grodziska prowadzone są prace związane z zagospodarowaniem turystycznym tego terenu. W ramach prac zostaną wybudowane kładki, pomosty, miejsca wypoczynkowe, parking oraz punkt widokowy.
Grodzisko w Stradowie
Byczowska Góra – wzniesienie o wysokości 250 m.n.p.m., stanowi doskonały punkt widokowy w tej części Ponidzia. Stąd rozpościera się rozległa panorama na pola wsi Mozgawa oraz kościół w Młodzawach Małych. Na dalszym planie zobaczymy Pińczów, zaś z drugiej strony wieś Kozubów, a po prawej charakterystyczne bryły zakładów przetwórstwa kominy kopalni gipsu w Leszczach.
Pomnik Republiki Pińczowskiej w Kozubowie – miejsce upamiętniające działania podejmowane w okresie od 24 lipca do 12 sierpnia 1944 r. przez oddziały Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich oraz Armii Ludowej, zmierzające do wyzwolenia tego obszaru spod okupacji niemieckiej. Walczącym partyzantom udało się wyzwolić szereg miast miasteczek i wsi, została powołana wojskowa i cywilna administracja, wywieszono biało-czerwone chorągwie, głoszące powstanie Republiki Pińczowskiej. Bliskość frontu i obecność na tym terenie ważnych strategicznie dróg skłoniły Niemców do działań na rzecz likwidacji Republiki. Wobec przewagi wroga 10 sierpnia kpt. Roman Zawarczyński „Sewer”, dowódca 120. pułku piechoty AK, wydał swym żołnierzom rozkaz powrotu do konspiracji. Ostatni oddział został zdemobilizowany dwa dni później – 12 sierpnia, który został uznany za kres Republiki Pińczowskiej.
Kościół pw. św. Ducha i Matki Boskiej Bolesnej w Młodzawach Małych – to późnobarokowa świątynia, w miejscu średniowiecznej świątyni drewnianej, a następnie murowanej, zniszczonej przez wojska siedmiogrodzkie w 1657 r. Wnętrze kościoła posiada bogate późnobarokowe wyposażenie, wykonane przez uznanych artystów m.in. malarza Andrzeja Radwańskiego i rzeźbiarza Wacława Beranka. We wnętrzu kościoła znajduje się również przeniesiony z nieistniejącego już klasztoru w Kamedułach sarkofag kasztelana sandomierskiego, Józefa Władysława Myszkowskiego. Pod prezbiterium świątyni znajdują się krypty grobowe rodu Wielopolskich. W ołtarzu głównym kościoła widnieje pochodzący z I poł. XVII w., uznawany za cudowny, obraz Matki Boskiej Młodzawskiej, dzięki któremu miejsce to stanowiło ważne miejsce kultu maryjnego, a wizerunek Matki Boskiej doczekał się kilku kopii w Małopolsce.
Kapliczka Jana Kantego w Młodzawach
Wąwóz Mozgawa – położony w okolicy Młodzaw Małych to jeden z najbardziej malowniczych wąwozów lessowych na Ponidziu. W pobliżu wąwozu zobaczymy późnobarokowe figury przydrożne ustawione tu w 1735 r. Niezwykłe wrażenie robi wyniosły krucyfiks, po bokach którego, w znacznej odległości od siebie, stoją figury świętych Janów – Kantego i Nepomucena.
Źródło: Podróże ku naturze - przewodnik wydany nakładem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego