Pieszą wycieczkę na Grochowiska najlepiej zaplanować jako całodniową, choć sam czas przejścia to ok. 5-6 godzin. Natomiast chcąc zwiedzić dokładnie zabytki Pińczowa uznawanego za serce Ponidzia, należy uwzględnić dodatkowo kilka godzin. Sama trasa proponowanej wycieczki w większości prowadzi przez tereny leśne aż do miejsca, w którym ponad 160 lat temu stoczono jedną z najbardziej krwawych ale zwycięską bitwę pod Grochowiskami.
Dojazd i początek trasy:
Zarówno początek, jak i koniec wycieczki zlokalizowane są na Placu Wolności w Pińczowie. Są tam miejsca parkingowe dla samochodów, ale także znajduje się tam przystanek komunikacji publicznej. Do Pińczowa najłatwiej dojechać busem z Kielc lub Buska-Zdroju.
Oznakowanie trasy: średnie
Wyjście z Pińczowa jest bez znaków. Na trasie Pińczów - Grochowiska znajduje się częściowo niebieski szlak rowerowy, a z kolej na odcinku Grochowiska Pińczów niebieski szlak pieszy.
Utrudnienia na trasie:
Miejscami może być podmokły teren, zwłaszcza po opadach deszczu.
Atrakcje na trasie:
Pińczów jest niewielkim miastem powiatowym na południu województwa świętokrzyskiego. Leży nad brzegiem Nidy płynącej pośród rozległych łąk do Wisły, a mijającej po drodze sławną Wiślicę i królewski Nowy Korczyn. Historia dała miastu barwną przeszłość, którą poświadczają liczne i wartościowe zabytki architektury, wśród nich zespoły klasztorne paulinów i reformatów, renesansowa kaplica św. Anny, drukarnia ariańska, pałac margrabiów Wielopolskich oraz niezwykle cenna synagoga.
Synagoga Stara w Pińczowie - niezwykle cenna, w skali całego kraju, pamiątka po wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej w Pińczowie. Pierwsza pisana wzmianka o pińczowskich Żydach pochodzi z XVI stulecia. Obecnie zrewitalizowana bożnica jest częścią pińczowskiego Muzeum Regionalnego. Surowa bryła na planie kwadratu pozbawiona jest większych elementów dekoracyjnych.Do wnętrza synagogi wiedzie przedsionek, który zdobią malowidła ścienne (polichromie). Tworzą je zarówno teksty modlitw, jak i pełne symboliki przedstawienia roślin i zwierząt. Od strony wschodniej do przedsionka przylega niewielka sala kahalna.
Klasztor Franciszkanów w Pińczowie - późnorenesansowa świątynia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, do której przylegają skrzydła budynków klasztornych ojców Reformatów. Pierwotny kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Piotra Myszkowskiego, z przeznaczeniem na kolegiatę. Jednak margrabia Zygmunt Myszkowski - bratanek biskupa, zdecydował o sprowadzeniu z Rzymu zreformowanego zakonu franciszkanów obserwantów, zwanych Reformatami. To nie przypadło do gustu ojcom bernardynom. Na skutek ich działań Reformaci osiedlili się na Morawach, a mirowska świątynia ponownie miała stać się kolegiatą. Dopiero pod koniec XVII w. ponownie sprowadzono tu Reformatów, dla których ufundowano klasztor. Ojcowie reformaci mieszkają w murach mirowskiego klasztoru do dziś.
Dom Ariański w Pińczowie - zwany również Drukarnią Ariańską, wzniesiono w południowo-wschodnim narożniku rynku mirowskiego na przełomie XVI-XVII w. prawdopodobnie z przeznaczeniem na łaźnię miejską. Po zniszczeniach wojennych został odnowiony w 1948 r. To parterowy budynek z elewacją pokrytą dekoracyjną rustyką, czyli ułożonymi na przemian ciosamikwadratowymi i prostokątnymi. Przy obszernej sieni przejazdowej znajdują się, w jednym ciągu, dwie prostokątne izby, a za nimi z tyłu trzecia o podobnym kształcie. Najciekawsza z nich to izba narożna (przy sieni) o kolebkowo-krzyżowym sklepieniu i parze okien z wnękami ozdobionymi przyściennymi filarami. Obecnie Dom Ariański stanowi Oddział Muzeum Regionalnego w Pińczowie, organizowane są tu wystawy stałe i czasowe o różnej tematyce.
Bitwa pod Grochowiskami - w tej niewielkiej wsi, w dniu 18 marca 1863 r. została stoczona jedna z najbardziej krwawych walk powstania styczniowego. Bitwa była prowadzona przez ponad 3-tysięczne zgrupowanie wojsk gen. Mariana Langiewicza z równie licznym korpusem rosyjskim pod dowództwem gen. Czengeriego. Po całodniowej bitwie wojska rosyjskie wycofały się, a armia Langiewicza, podzielona na mniejsze oddziały przestała istnieć. Obecnie znajduje się tu pomnik, tablica informacyjna oraz wiata wypoczynkowa. W każdą rocznicę bitwy organizowana jest rekonstrukcja walk, w których bierze udział kilkaset uczestników i obserwujących.
Miejsce upamiętnijącę bitwę pod Grochowiskami, fot. Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego.
Mogiła powstańców 1863 r. - zbiorowy grób powstańców poległych w bitwie z Moskalami 18 marca 1863 r. Upamiętnia zmagania podczas bitwy pod Grochowiskami.
Rezerwat Pieczyska – rezerwat torfowiskowy na terenie Nadnidziańskiego Parku Krajobrazowego. Jego centralną część stanowiąwilgotne łąki pocięte siecią rowów. W miejscach wilgotniejszych i okresowo podtapianych występują powierzchnie ziołorośli i trzcinowisk. W części północno-wschodniej znajduje się duże śródleśne torfowisko, które stanowi ostoję dla wielu gatunków organizmów bytujących na wilgotnych i podmokłych siedliskach. Na szczególną uwagę i ochronę zasługuje, dobrze wykształcony zespół młaki niskoturzycowej z turzycą Davalla, który to gatunek jest umieszczony na liście roślin zagrożonych w Polsce wyginięciem. Występują tu także inne prawnie chronione rośliny jak: wawrzynek wilczełyko, europejski, skrzyp olbrzymi, kukułka szerokolistna i plamista.
Rezerwat Pieczyska, fot. Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego.
Kaplica św. Anny w Pińczowie - wzniesiona w 1600 r. staraniem miejscowego Bractwa Świętej Anny ufundowana przez Zygmunta Myszkowskiego. Projekt kaplicy zawdzięczamy Santi Gucciemu - urodzonemu we Florencji architektowi i rzeźbiarzowi znanemu z realizacji zamku w Baranowie Sandomierskim, Książu Wielkim czy katedrze Wawelskiej. Sam Santi Gucci był jedynie autorem projektu kaplicy, najprawdopodobniej nie angażował się w jego budowę. Kaplica, to pierwsza w Polsce wolnostojąca świątynia nakryta kopułą, która dodaje uroku prostej architektonicznie bryle na planie kwadratu. Całość urozmaica niewielka kruchta również nakryta kopułą z latarnią. Wnętrze udostępniane jest wiernym przez okres kilku dni w okresie lipca, kiedy to odbywają się nabożeństwa związane z patronką kaplicy. Ze wzgórza rozpościera się wspaniała panorama Doliny Nidy oraz miasta Pińczowa.
Kościół pw. św. Jana Ewangelisty i klasztor Paulinów w Pińczowie - Paulinów do Pińczowa sprowadzili i bogato uposażyli bracia Zbigniew i Jan Oleśniccy, którzy postanowili uczynić z Pińczowa godną swojego nazwiska siedzibę. Sto lat później, w 1550 r potomek Oleśnickich, Mikołaj, wygnał zakonników, pozbył się wyposażenia kościoła a kościół przekształcił w zbór kalwiński. Wtedy też, po jego śmierci, Oleśniccy sprzedali Pińczów, który trafił w ręce biskupa krakowskiego Piotra Myszkowskiego. W tym okresie Paulini znów wrócili w mury pińczowskiego klasztoru, skąd po 200 latach wyrzucił ich ówczesny właściciel Pińczowa - Franciszek Wielopolski. Choć Paulini wrócili do Pińczowa w 1800 r., to kasata klasztoru nastąpiła niespełna 20 lat później. Obecna bryła kościoła pochodzi z XVII stulecia. Po pierwotnej gotyckiej świątyni zachowała się jedynie zachodnia kruchta.
Muzeum Regionalne w Pińczowie - zajmuje część zachodniego, północnego oraz wschodniego skrzydła parteru dawnego klasztoru Paulinów. Bryłę budynku tworzą cztery masywne skrzydła otaczające wewnętrzny dziedziniec, zwany wirydarzem. Z zewnątrz całość opasana jest bogato dekorowanym fryzem, na którym znajdują się motywy roślinne, anioły oraz herb Dębno należący do Zbigniewa Oleśnickiego, fundatora klasztoru. Zbiory muzeum dokumentują tradycje, historię i kulturę regionu Ponidzia od czasów najdawniejszych po współczesne. Do najważniejszych działów muzeum należą: dział archeologiczny, artystyczno – historyczny, judaika oraz etnograficzny.
Źródło: Podróże ku naturze - przewodnik wydany nakładem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego.
