Niezwykle malownicza propozycja wycieczki pieszej prowadząca drogami polnymi przez rezerwat Krzyżanowice do zespołu zbiorników wodnych „Góry” w Gackach. Trasa prowadzi wysoką skarpą po dawnej kopalni gipsu wysoko ponad lustrem wody skąd rozciąga się piękny widok na okolicę. Wokół zbiorników znajdują się klimatyczne ośrodki wypoczynkowe oferujące noclegi, plażę czy wypożyczalnie sprzętu wodnego.
Dojazd i początek trasy:
Początek i koniec wycieczki zlokalizowany jest na parkingu przy kościele lub sklepie w Krzyżanowicach Dolnych. Dojazd do miejscowości, prócz prywatnego auta, możliwy tylko busem.
Oznakowanie:
Brak oznakowania, zaleca się korzystanie z aplikacji lub śladu GPX
Nawierzchnia trasy:
drogi asfaltowe i polne
Utrudnienia na trasie:
Odkryty teren, możliwe duże nasłonecznienie, warto zabrać zapas wody
Atrakcje na trasie:
Kościół pw. Św. Tekli w Krzyżanowicach Dolnych – obecna świątynia fundacji ówczesnego proboszcza Hugona Kołłątaja, została wybudowana według projektu Stanisława Zawadzkiego w latach 1786 – 89. Kościół został zbudowany na wzór greckiej świątyni i swoim wyglądem przypominał zbór protestancki. Pierwotnie, chór znajdował się nad ołtarzem, w miejscu kazalnicy znajdowała się katedra położona na posadzce, tak, aby ksiądz zawsze znajdował się wśród wiernych. W latach późniejszych, po odejściu Kołłątaja, z inicjatywy parafian kościół został przebudowany: chór przeniesiono nad wejście, dobudowano ambonę, a okno zamurowano. We wnętrzu kościoła, w ołtarzu głównym oraz w ołtarzach bocznych zamieszczone są obrazy autorstwa Franciszka Smuglewicza. Obraz w ołtarzu głównym przedstawia Stworzenie świata, natomiast obrazy w ołtarzach bocznych przedstawiają Boga w trzech wcieleniach: jako stwarzającego, nauczającego oraz nagradzającego. Zachodnia fasada świątyni ozdobiona jest czterema kolumnami; wieńczy ją para trzymających krzyż aniołów. W północną ścianę kościoła wmurowane zostało późnorenesansowe epitafium Jana Charczowskiego z 1611 r., które zostało przeniesione z poprzedniego kościoła, z płaskorzeźbioną postacią zmarłego.
Rezerwat Krzyżanowice – utworzony w 1954 r. w granicach Nadnidziańskiego Parku Krajobrazowego. Ochroną została objęta zachodnia część wyróżniającego się w krajobrazie wzniesienia, zbudowanego z charakterystycznych dla krainy Ponidzia skał osadowych: gipsów oraz margli. Na terenie rezerwatu możemy obserwować formy krasowe – wśród nich leje, zapadliska, powstałe w wyniku erozyjnej działalności wód powierzchniowych i podziemnych. Występujące na terenie rezerwatu rośliny należą do gatunków rzadkich oraz zagrożonych wyginięciem. Na uwagę zasługują m. in.: ostnice włosowata i Jana, stulisz miotłowy, ostrołódka kosmata, ożota zwyczajna, dziewięćsił bezłodygowy, len włochaty, zawilec wielkokwiatowy, czy - kwitnący na żółto miłek wiosenny. W ciepłolubnych murawach żyją liczne gatunki rzadkich owadów, m.in. cykady, pajęczaki i ślimaki, gatunki związane z południowymi regionami Europy i Azji Zachodniej.
Zbiorniki wodne „Góry” w Gackach - dwa zbiorniki wodne: „Podkowa” o powierzchni 21 ha oraz „Pompa” o powierzchni 5 ha, są pozostałością po prowadzonej w tym miejscu eksploatacji złóż gipsu. W wyniku działalności wody, skały gipsowe ulegają erozji, tworząc w ten sposób różnorodne formy krasowe, min.: leje, żłoby, jaskinie, czy zapadliska. Brzegi zbiorników nieczynnego wyrobiska, przybierają formę wysokich skarp, pokrytych roślinnością ciepłolubną, a na wybranych odcinkach przypominają skalne klify. Ekspozycje gipsów na terenie dawnego kamieniołomu stanowią jeden z najładniejszych przykładów takich form w Polsce. Wydobywany współcześnie gips służy do produkcji materiałów budowlanych, znanych pod marką „Dolina Nidy”.
Cały teren położony jest w Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym. Obszar ten stanowi atrakcyjne miejsce sprzyjające wypoczynkowi i rekreacji. Woda zasilająca oba zbiorniki, charakteryzuje się dużą zawartością siarczanów.
Camping LochNess w Gackach - pole kempingowe zlokalizowane w pobliżu mniejszego zbiornika wodnego, zwanego „Pompą”. Położony w otoczeniu drzew, teren ośrodka jest w pełni ogrodzony, z bezpośrednim dostępem do zbiornika wodnego i plaży. Do dyspozycji gości jest pełen węzeł sanitarny, budynek gastronomiczny, kuchnia letnia, boiska, ławy, grille, paleniska oraz inne urządzenia. Ze względu na panujący tu spokój i ciszę kemping jest chętnie odwiedzany przez rodziny i seniorów.
Camp & Rest Gacki – teren wypoczynkowy położony w pobliżu zbiornika wodnego „Podkowa” w Gackach. Doskonałe miejsce dla miłośników karawaningu oraz biwakowania. Ośrodek zapewnia turystom dostęp do pełnej infrastruktury (sanitariaty, podłączenie do prądu, miejsce do grillowania i ognisko). Istnieje również możliwość rezerwacji pobytu w domkach sezonowych oraz w domku całorocznym.
Resort Zacisze nad Nidą w Krzyżanowicach Dolnych – ośrodek dysponuje 70 miejscami noclegowymi o zróżnicowanym standardzie. Obiekt nie tylko świadczy usługi hotelarskie i restauracyjne, ale w jego ofercie znajdziemy szereg atrakcji przygotowanych dla gości. Turyści poszukujący relaksu i wytchnienia mają możliwość skorzystania m.in.: z sauny skandynawskiej i bali, a na miłośników aktywnego wypoczynku czeka wypożyczalnia sprzętu sportowego (rowerów, kajaków, sprzętu wędkarskiego). Zacisze nad Nidą to również idealne miejsce na wypoczynek dla rodzin z dziećmi, a także dla klientów biznesowych.
Źródło: Podróże ku Naturze - przewodnik wydany nakładem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego
