Wiślica to niezwykłe miasteczko położone na malowniczym Ponidziu. Położone tuż nieopodal brzegów meandrującej Nidy zachwyca swoją bogatą historią, architekturą i zabytkami.
Rys historyczny
Historia Wiślicy sięga X wieku, co czyni ją jednym z najstarszych ośrodków miejskich w Polsce. Okres jej największego rozwoju przypadał na czasy piastowskie i pierwszych Jagiellonów. Za czasów Piastów, Wiślica tuż obok Krakowa i Sandomierza była w Małopolsce jednym z najważniejszych ośrodków administracyjnych. W swojej przeszłości była siedzibą kasztelni, a w krótkim czasie w XII wieku stanowiła także stolicę odrębnego księstwa. Miejscowość podupadła podczas potopu szwedzkiego, zaś po Powstaniu Styczniowym utraciła prawa miejskie. Podczas badań archeologicznych pod koniec lat 50-tych w podziemiach kolegiaty odkryto pozostałości dawnych, romańskich kościołów. W 2018 roku Wiślica odzyskała prawa miejskie.
Obecnie po dawnej świetności Wiślicy świadczą monumentalne zabytki i niezwykła architektura, które są niemym świadkiem bogatej, ale także burzliwej historii miasta. Obecnie Wiślica to małe miasto, liczące zaledwie 500 mieszkańców, lecz jego potencjał turystyczny zaskakuje turystów z całego kraju.
Wiślica sławę uzyskała dopiero w latach 60-tych XX wieku, gdy podczas prac archeologicznych, które były prowadzone w ramach badań milejnijnych (była to wielka akcja badawcza mająca związek z obchodami 1000-lecia Państwa Polskiego oraz 1000-lecia Chrztu Polski) znaleziono niezwykle cenne i unikatowe artefakty, w tym Płytę Orantów, relikty wczesnośredniowiecznej rezydencji książęcej, dwa grody, pozostałości 6 kościołów romańskich, 5 średniowiecznych cmentarzysk, dwa skarby, dawne fortyfikacje miejskie.
Wiślica posiada wiele niezwykłych miejsc, które zaskakują!
Kolegiata - cenny zabytek gotyku z tajemniczymi podziemiami
Największą perełką Wiślicy jest Bazylika kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, która uznawana jest za jeden z najcenniejszych gotyckich zespołów zabytkowych w Polsce. W skład tego zespołu wchodzi:
- dwuhalowa kolegiata, która zdobiona jest unikalnymi i rzadkimi średniowiecznymi freskami bizantyjsko-ruskimi oraz podziemiami pełnymi cennych archeologicznych skarbów,
- Dom Długosza, gdzie znajdują się zachowane gotyckie malowidła oraz dzwonnica.
Obecny budynek kolegiaty został zbudowany w latach 1350 - 1376 z fundacji Króla Kazimierza (prawdopodobnie jako pokuta pokuta za zabójstwo ks. Marcina Baryczki). Jest to największy i najstarszy kościół dwunawowy w Polsce. Podczas I wojny światowej kościół został częściowo zniszczony, a następnie odbudowany według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza. W świątyni zachwycają bogato zdobione wnętrza, a przede wszystkim freski bizantyjsko-ruskie, które są unikalne i niezwykle cenne pod względem historycznym. W głównym ołtarzu zobaczyć można wczesnogotycką rzeźbę Madonny "Łokietkówny".
To jednak podziemiach gotyckiej kolegiaty znajdują się prawdziwe skarby Wiślicy. Znaleźć tam można pozostałości dwóch poprzedzających kolegiatę ruin dawnych kościołów romańskich. Znajduje się tam również Płyta Orantów, która jest jednym z najcenniejszych zabytków. W samej Europie jest tylko 9 podobnych zabytków, ale stanem zachowania żaden z nich nie dorównuje wiślickiemu artefaktowi.
Muzeum Archeologiczne pełne tajemniczych artefaktów
Muzeum Archeologiczne w Wiślicy to niezwykłe miejsce, któremu gruntowna modernizacja pozwoliła stworzyć unikatowy podziemny szlak, który łączy najważniejsze zabytki miasta. W Pawilonie Archeologicznym muzeum zobaczyć można pozostałości kościółka św. Mikołaja (?), który był jedną z najwcześniejszych świątyń z tzw. serii kupieckiej, który w swoich czasach ulokowany był tuż przy ważnej drodze kupieckiej łączącej Pragę z Rusią Kijowską. Znajduje się tam także tajemniczy obiekt z XI wieku, który mylnie był brany za misę chrzcielną.
W podziemiach bazyliki znajduje się Rezerwat Archeologiczny,w którym znajdują się ruiny wcześniej wspomnianych dawnych świątyń romańskich. Pierwsza świątynia z kryptą została ufundowana przez Księcia Henryka Sandomierskiego w połowie XII wieku. Znajduje się tam najcenniejszy skarb Wiślicy - Płyta orantów. Z kolei drugą świątynie wzniesiono w połowie XIII wieku.
Kolejną częścią muzeum w Wiślicy jest Podziemny korytarz, w którym znajdują się zabytki specjalnie sprowadzone do miasta, ale także artefakty odnalezione podczas prac archeologicznych i wykopaliskowych. Zobaczyć tam można również różne wizualizację, m.in. trójwymiarowe modele budowli.
Jan Długosz i jego związki z Wiślicą
Z Wiślicą również nierozerwalnie związany był Jan Długosz, który był duchownym oraz kronikarzem. Sprawował on opiekę nad wiślicką kolegiatą. Długosz ufundował dom dla 12 kanoników i 12 wikariuszy. Budynek ten zachował się do dzisiejszych czasów (obecnie także pełni funkcje plebani) i określa się go mianem "Domu Długosza". W jednej z sal podczas remontu odkryto malowidła naścienne z XV wieku. Najlepiej została zachowana scena ukazująca zmartwychwstałego Jezusa, która objawia się klęczącemu Długoszowi wypowiadającemu słowa "Chryste zmiłuj się nad nami". Za nim stoi kobieta z krzyżem - św. Helena.
Tajemnicze grodzisko
Na gipsowym wzgórzu nieopodal centrum Wiślicy wznoszą pozostałości dawnego grodziska. Pierwsze budynki powstały tam już w X wieku, jednak zarysy obwarowań, które zachowały się do dzisiaj pochodzą z XII i XII wieku, kiedy to odbudowywano gród po najeździe Rusinów i Połowców. Na terenie dawnego grodziska archeolodzy odnaleźli chaty, budynki gospodarcze oraz studnię.
W Wiślicy zachowały się fundamenty dwóch dawnych kościołów - kościoła św. Marcina oraz kościoła szpitalnego św. Ducha.
Kajakiem w Wiślicy
Wiślica położona jest nad malowniczo meandrującą rzeką Nidą, która jest świetna propozycją dla fanów kajakarskich wypraw. Nad brzegiem rzeki w Wiślicy znajduje się przystań kajakowa.
Wiślica z rowerowej strony
Przez Wiślicę przebiega malowniczy szlak EuroVelo 11 (Szlak Europy Wschodniej łączący Przylądek Północny z Atenami). Na odcinku Kazimierza Wielka - Wiślica trasa przebiega przez malownicze tereny biegnące śladem dawnej kolei wąskotorowej przez pola.
CIEKAWOSTKI
Według legendy posąg wiślickiej Matki Boskiej przemówił do Władysława Łokietka, podczas gdy ten modlił się w krypcie kościoła. Łokietek ukrywał się tam podczas walk o zjednoczenie królestwa. Po zwycięstwie posąg został postawiony w ołtarzu głównym gotyckiej kolegiaty.
