Góry Świętokrzyskie zachwycają spokojem i naturalnym pięknem, które odróżnia je od innych regionów kraju. To przestrzeń idealna zarówno dla doświadczonych piechurów, jak i tych, którzy po prostu chcą pobyć blisko natury. Wśród nieprzekształconych krajobrazów, w ciszy przerywanej jedynie szumem lasu, można tu odetchnąć pełną piersią i naprawdę odpocząć.
Wartość przyrodnicza oraz potrzeba ochrony drogocennych elementów natury przyczyniła się do utworzenia na terenie Gór Świętokrzyskich aż pięciu parków krajobrazowych: Cisowsko-Orłowińskiego, Chęcińsko-Kieleckiego, Suchedniowsko-Oblęgorskiego, Sieradowickiego i Jeleniowskiego. Wszystkie skrywają w swoich potężnych lasach łagodne grzbiety górskie, odsłonięcia skalne i miejsca eksploatacji surowców skalnych, które ukazują potęgę, a zarazem tajemniczość i magię tych Gór. Ukształtowanie terenu oraz ich malowniczość powoduje, że każdy piechur, czy to zaawansowany, czy dopiero rozpoczynający swą pieszą wędrówkę, dozna niezapomnianych wrażeń oraz będzie miał okazję podziwiać wspaniałe widoki.
Dojazd i początek trasy:
Początek trasy znajduje się przy Muzeum Minerałów i Skamieniałości w miejscowości Święta Katarzyna. Dojechać tam można komunikacją zbiorową.
Oznakowanie:
- odcinek Święta Katarzyna - Łysa Góra (Święty Krzyż) szlak koloru czerownego; odcinek Łysa Góra - Nowa Słupia szlak niebieski
Nawierzchnia trasy:
- szlak turystyczny, drogi gruntowe i asfaltowe
Utrudnienia na trasie:
- brak
Tu także zbieracz skamieniałości, czy miłośnik natury, będzie mógł napotkać na swym szlaku okazy niewystępujące nigdzie indziej. W wielu miejscach można napotkać osłonięcia geologiczne, które nazywane „księgą ziemi”, pomagają odczytać i zrozumieć dzieje ziemi. Wystarczy zamknąć oczy i spróbować wyobrazić sobie jak wyglądało życie na tej ziemi wiele milionów lat temu, gdy stąpały po niej dinozaury. Podróżując pieszo przez region można na własnej skórze poczuć ducha odległych czasów, a także doświadczyć piękna i zalet tego terenu, który daje wytchnienie oraz ukojenie dla starganych nerwów. Góry Świętokrzyskie to raj dla turystów pieszych, gdzie mają oni do wyboru niezliczone kilometry zarówno wygodnych, jak i wymagających tras. Każde miejsce jest warte odwiedzenia, bo obszar ten to niekończąca się opowieść o historii, naturze i legendach.
Trasa o długości 20,5 km, przechodząca przez teren Świętokrzyskiego Parku Narodowego, to jeden z najbardziej reprezentatywnych szlaków w regionie, który ukazuje walory natury i obiekty sakralne tak znaczące dla historii oraz rozwoju regionu Świętokrzyskiego.
Atrakcje na trasie:
Święta Katarzyna - wieś stanowi ważny punkt na mapie Świętokrzyskiego Szlaku Literackiego - przy wejściu na Łysicę, w pobliskiej kapliczce, można znaleźć wyryty na ścianie podpis Stefana Żeromskiego. W miejscowości znajduje się również Muzeum Minerałów i Skamieniałości, które zaprasza wszystkich ciekawych na pokazy obróbki kamieni do pobliskiej szlifierni.
Wzmianki o Świętej Katarzynie pojawiają się w końcu XIV, gdzie wedle podań jeden z rycerzy Władysława Jagiełły wybudował w tym miejscu drewniany kościół pw. św. Katarzyny. Wchodząc szlakiem do lasu pod górę natkniemy się na źródełko i kapliczkę św. Franciszka. Temu ujściu wody niektórzy ludzie przypisują wartości lecznicze – być może to siła wiary, bądź zasługa znajdującego się pod ziemią wygasłego wulkanu.
Łysica (614 m n.p.m.) którą prowadzi dość strome podejście długości ok. 2,5 km można pokonać w około godzinę. Będąc niemal u celu warto zatrzymać się i zobaczyć otaczające górę gołoborza, znane z opisów zawartych w podręcznikach szkolnych. Szczyt najstarszych gór w Polsce ma właściwie dwa wierzchołki. Wschodni, wyższy wierzchołek (614 m n.p.m.), nazywany Skałą Agaty, bądź Zamczyskiem, wieńczy krzyż z 1930 roku.
Trudy wspinaczki na szczyt wynagrodzi nam droga w dół Puszczą Jodłową, unikatowym zespołem leśnym w stronę Przełęczy św. Mikołaja. Trasę z Łysicy do przełęczy św. Mikołaja można pokonać w niecałą godzinę. Warto wspomnieć, iż przełęcz nieprzypadkowo posiada taką nazwę. Przez stulecia w tym miejscu przebiegały drogi do pobliskich miejscowości: Kakonina i Woli Szczygiełkowej. Było to niebezpieczne miejsce i dlatego postawiono tu figurę św. Mikołaja, patrona podróżnych i obrońcy przed dzikimi zwierzętami. Z tego miejsca trasa zaczyna prowadzić w dół (szlaki niebieski i czerwony).
Po około 30 minutach docieramy do miejscowości Kakonin, w której według legend grasował ówczesny „Janosik”, który grabił bogatych i oddawał biednym. Tam też znajduje się Chata Kaka oraz zabytkowa Chałupa z XIX w., będąca pod opieką Muzeum Wsi Kieleckiej.
Idąc skrajem Parku Narodowego, dotrzemy do Huty Szklanej, która znajduje się w obniżeniu, zwanym Przełęczą Hucką. W tym obszarze znajduje się wiele miejscowości, w których nazwie występuje słowo Huta. Wynika to z tego, iż przed stuleciami region ten był średniowiecznym ośrodkiem przemysłowym – jednym z największych w Europie.
W Hucie Szklanej szczególnie wartymi do odwiedzenia jest Harmonia - Świętokrzyska Zagroda Kultury, która przenosi turystów do świata świętokrzyskie wsi z przełomu XIX i XX wieku.
Kolejną ciekawą atrakcją w Hucie Szklanej jest Osada Średniowieczna, która pozwala cofnąć się o kilkaset lat wstecz i poznać życie dawnej średniowiecznej osady. Po wizycie w Osadzie warto wybrać się do Karczmy "Izba Dobrego Smaku" i spróbować prawdziwej zalewajki świętokrzyskiej.
Droga na tym etapie prowadzi szlakiem czerwonym, który wiedzie w kierunku drugiego najwyższego szczytu Gór Świętokrzyskich – Łysej Góry (zwanego również Łyścem – 595 n.p.m.). Trasa biegnie przez las drogą asfaltową, na Św. Krzyż. Historia klasztoru założonego w XI wieku, obfituje w liczne wydarzenia. Na przestrzeni stuleci, kompleks dwa razy uległ spaleniu, przetrwał najazdy Szwedów, pełnił funkcję więzienia i obozu zagłady dla blisko 6 tys. radzieckich więźniów. Obecnie jest jednym z najciekawszych i najpopularniejszych miejsc do zwiedzania w regionie - dla zwiedzających przygotowana została trasa turystyczna która obejmuje zwiedzanie krużganków klasztornych, krypt, muzeum misyjnego oraz kościoła.
Przy niemal samym szczycie warto skręcić w lewo w kierunku punktu widokowego, z którego roztacza się niesamowity widok na gołoborze i panoramę regionu.
Będąc na Św. Krzyżu warto odwiedzić również wystawę przyrodniczo-leśną przygotowaną przez Dyrekcję Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wzgórze opuszczamy tzw. Drogą Królewską, którą sprowadza nas do Nowej Słupi. Wedle legendy traktem tym miał przed wiekami pielgrzymować na Św. Krzyż król Władysław Jagiełło.
Nowa Słupia była w czasach antycznych jednym z największych ośrodków wytopu żelaza w tej części Europy. Dla ochrony wartości historycznych tego miejsca utworzone zostało Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego, które odwiedzić możemy po opuszczeniu Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Obecnie tradycje te są przypominane podczas dorocznych „Dymarek Świętokrzyskich”.
Będąc już w Nowej Słupi, warto zwrócić uwagę na kamiennego pątnika Emeryka, z którym wiąże się pewna legenda. Zwrócony w stronę Świętego Krzyża pokutuje za swą pychę poruszając się w stronę góry z prędkością jednego ziarenka piasku rocznie. Kiedy dotrze na szczyt nastąpi koniec świata.
Kolejną ciekawą atrakcją w Nowej Słupi jest Park Legend, który za pomocą interaktywnej i nowoczesnej wystawy przenosi turystów do niezwykłego świata świętokrzyskich legend.
Wędrówkę kończymy na odrestaurowanym rynku skąd korzystając z dogodnych połączeń komunikacyjnych możemy udać się w kierunku Ostrowca Świętokrzyskiego, Kielc oraz Starachowic.
